Kommutator enjamlarynyň tanyşdyrylyşy

Kommutatorlar belli bir meýilnama boýunça esasy enjamlardan we ikinji enjamlardan ýygnalýan elektrik paýlaýjy enjamlaryň doly toplumyny aňladýar, ol esasan zynjyrlary we enjamlary dolandyrmak we goramak üçin ulanylýar. Kommutatorlar giriş we çykyş liniýalarynyň naprýaženiýe derejelerine görä ýokary woltly kommutatorlara (sabit görnüşli we el arabasy görnüşi) we pes woltly kommutatorlara (sabit görnüşli we çekme görnüşi) bölünip bilner.
Ýokary woltly kommutatoryň gurluşy takmynan meňzeş bolup, esasan şin otagyna, zynjyr açar otagyna, ikinji derejeli dolandyryş otagyna (enjamlar otagyna) we iýmitlendiriji otagyna bölünýär. Her otagyň arasynda adatça polat plitalar izolýasiýa bar. Pes woltly kommutatorlar, esasan, bölekleriň gurnama usulyna görä klassifikasiýa edilýär.

KYN28A-12 zirhli orta oturdylan ýokary woltly kommutator

GGD pes woltly sabit açar şkafy

MNS pes woltly çekiji açar şkafy

KYN61-40.5 Bronly aýrylyp bilinýän metal örtükli kommutator

GCK pes woltly çekiji açar şkafy

Içki bölekler: şina (şina), zynjyr açary, adaty rele, rele goragynyň birleşdirilen enjamy, ölçeg enjamy, izolýasiýa pyçagy, görkeziji çyrasy, topraklama pyçagy we ş.m.

1. Giriş liniýasynyň şkafy elektrik kabul ediji şkaf diýlip hem atlandyrylýar. Ol elektrik ulgamyndan (giriş liniýasyndan şina çenli) elektrik energiýasyny almak üçin ulanylýan enjamdyr. Ol, adatça, zynjyr açarlary, KT-ler, PT-ler, izolýasiýa pyçaklary we beýleki bölekler bilen enjamlaşdyrylandyr.

2. Çykyş şkaflary şeýle hem iýmitlendiriji şkaflar ýa-da elektrik paýlaýjy şkaflar diýlip atlandyrylýar. Olar elektrik energiýasyny (şinadan her bir çykyş liniýasyna) paýlamak üçin ulanylýan enjamlardyr we adatça zynjyr açarlary, KT-ler, PT-ler, izolýasiýa ediji pyçaklar we beýleki bölekler bilen enjamlaşdyrylandyr.

3. Awtobus birikmesi
Oňa şina açar şkafy hem diýilýär. Ol iki şina bölegini (şinadan şina çenli) birikdirmek üçin ulanylýan enjamdyr. Şina birikmesi köplenç ýeke şina bölüminde we goşa şina ulgamlarynda ulanyjylaryň dürli iş režimlerini saýlamak talaplaryny ýa-da kepilliklerini kanagatlandyrmak üçin ulanylýar. Näsazlyk ýagdaýynda ýükü saýlama aýyrmak.

4. PT şkafynyň naprýaženiýe transformator şkafy, adatça, şina naprýaženiýesini anyklamak we gorag funksiýasyny amala aşyrmak üçin gönüden-göni şinada gurnalýar. Esasan, içine naprýaženiýe transformatory PT, izolýasiýa pyçagy, predohranitel we saklaýjy we ş.m. gurnalýar.

5. Izolýasiýa şkafy iki ujundaky şinalary bölmek ýa-da elektrik alýan enjamlaryny elektrik üpjünçilik enjamlaryndan bölmek üçin ulanylýar. Ol operatora tehniki hyzmat we abatlaýyş işlerini ýeňilleşdirmek üçin görünýän uç nokadyny üpjün edip biler. Izolýasiýa şkafynyň ýük toguny döwüp we açyp bilmeýändigi sebäpli, izolýasiýa şkafynyň el arabasyny, oňa laýyk gelýän zynjyr açary ýapylanda, itekläp ýa-da çekip bolmaýar. Umumy ulanylyşlarda, operatoryň nädogry işlemeginiň öňüni almak üçin zynjyr açarynyň kömekçi kontakty bilen izolýasiýa edilen el arabasynyň arasynda blokirleme gurnamak zerurdyr.

6. Kondensator şkafy, şeýle hem, elektrik ulgamynyň güýç faktoryny gowulandyrmak ýa-da reaktiv güýjüň öwezini dolmak üçin ulanylýan kompensasiýa şkafy diýlip atlandyrylýar. Esasy bölekler kondensator banklarynyň toparlary, kommutasiýa dolandyryş halkalary we parallel birikdirilen predohranitellerdir. Elektrik enjamlaryny goraň. Umuman, gelýän şkaf bilen parallel gurnalanda, bir ýa-da birnäçe kondensator şkaflary parallel işledip bilner. Kondensator şkafy elektrik ulgamyndan aýrylandan soň, kondensator bankynyň boşaltma prosesini tamamlamagy üçin biraz wagt gerek bolýandygy sebäpli, şkafdaky böleklere, esasanam kondensator bankyna gönüden-göni degmek mümkin däl; elektrik öçürilenden soň belli bir wagtyň içinde (kondensator bankyna görä, bu kuwwatlylyga bagly, mysal üçin: 1 minut), kondensatoryň artykmaç naprýaženiýesiniň zyýanynyň öňüni almak üçin gaýtadan ýapmaga rugsat berilmeýär. Awtomatiki dolandyryş funksiýalaryny ýerine ýetirýän wagtyňyz, kondensatorlaryň bir toparyna zyýan ýetmezligi üçin, beýleki toparlar seýrek açylýar we öçürilýär, her bir kondensator banklarynyň toparynyň kommutasiýa wagtlarynyň dogry paýlanyşyna üns beriň.

7. Ölçeg şkafy

Esasan elektrik energiýasyny (kWh) ölçemek üçin ulanylýar we ýokary woltly we pes woltly bolup bölünýär, adatça izolýasiýa açary, predohranitel, KT, PT, işjeň watt-sagat ölçeýji (adaty ölçeýji ýa-da sanly ölçeýji), reaktiv watt-sagat ölçeýjiler, releler we beýleki kömekçi ikinji derejeli enjamlar (ýük gözegçilikleri we ş.m.) bilen gurnalýar.
8. GIS şkafy şeýle hem ýapyk elektrik şkafy diýlip atlandyrylýar, ol metal örtükde zynjyr açarlarynyň, izolýasiýa açarlarynyň, topraklama açarlarynyň, KT, PT, saklaýjylaryň, şinalaryň we ş.m. ýapyk utgaşmasy bolup, soňra fazalar bilen toprak arasynda izolýasiýa ölçegi hökmünde gowy izolýasiýa we ýaý söndürme ukybyna eýe bolan gazdan (kükürt geksaftoridi SF6 adatça ulanylýar) ybarat, ýokary woltly we ýokary kuwwatly elektrik ulgamlary üçin amatly, energiýany paýlamak we dolandyrmak üçin ulanylýar.
9. Açaryň açary kadaly işleýän wagty, açar ýapyk ýagdaýda bolýar (ýörite ulanyşlardan başga) we zynjyr birikdirilen bolýar. Awtomatiki dolandyryş ýa-da gorag dolandyryş operasiýalaryny ýerine ýetirende, açary toplumlaýyn gorag enjamynyň gözegçiligi astynda zynjyry döwmek ýa-da birikdirmek üçin işledip bolýar. Açaryň açary diňe bir adaty ýük toguny açyp-öçürmek bilen çäklenmän, eýsem belli bir wagt aralygynda (adaty iş togunyň birnäçe ýa-da hatda onlarça esse köp) gysga zynjyr togyna çydap, gysga zynjyr togyny döwüp, näsaz zynjyrlary we enjamlary kesip bilýär. Şonuň üçin zynjyryň açarynyň esasy wezipesi zynjyry döwmek we döretmekdir (şol sanda zynjyry döwmek we döretmek, gysga zynjyr togyny döwmek). Sebäbi zynjyry döwmek we ýapmak prosesinde hereket edýän kontakt bilen zynjyryň statik kontaktynyň arasynda hökman ýaý döreýär. Kontaktlary goramak, kontakt materiallarynyň ýitgisini azaltmak we zynjyry ygtybarly döwmek üçin, ýaýy mümkin boldugyça çalt öçürmek üçin çäreler görülmelidir. Olaryň biri zynjyryň dinamiki we statik kontaktlaryny doldurmak üçin dürli ýaý söndüriji serişdeleri ulanmakdyr. Dürli ýaý söndüriji serişdelere görä, zynjyr açarlary şu aşakdakylara bölünip bilner: ýag zynjyr açarlary (köp ýag, az ýag), kükürt geksaftory (SF6) zynjyr açarlary, wakuum zynjyr açarlary, howa zynjyr açarlary we ş.m. Taslamada köplenç gabat gelýän ýokary we pes woltly kommutator enjamlarynyň esasy esasy enjamy zynjyr açarydyr. Zynjyr açarynyň hereket edýän we statik kontaktlary, adatça, ýaý söndüriji serişde bilen doldurylan gapda örtülýändigi üçin, zynjyr açarynyň açylmagy we ýapylmagy ýagdaýyna gönüden-göni baha berip bolmaýar, adatça zynjyr açarynyň kömekçi enjamlary (meselem, açylyş we ýapylma ýagdaýynyň görkezijileri) arkaly baha berip bolýar.

10. Izolýasiýa pyçagy

Izolasiýa pyçagy (ýa-da izolýasiýa açary) açyk döwülme sebäpli birikme ýa-da aýrylma anyklap bilýär. Ol esasan ýokary woltly elektrik üpjünçiligini izolýasiýa etmek üçin ulanylýar, bu bolsa liniýalaryň we enjamlaryň howpsuz saklanmagyny üpjün edýär. Aýrylyp bilinýän tok örän az (adatça diňe birnäçe amper). Ýörite ýaý söndüriji enjam ýok bolany üçin, ony näsazlyk tokuny we adaty iş tokuny aýyrmak üçin ulanyp bolmaýar we ýük bilen aýrylma operasiýasyny geçirmäge rugsat berilmeýär.

11. Sigorta

Prezerwatiw ýönekeý zynjyr goragly elektrik enjamydyr. Onuň prinsipi, prezerwatiwden geçýän tok belli bir wagt aralygynda belli bir gymmata ýetende ýa-da ondan geçende, öz ergininiň eremegi we zynjyry kesmegidir. Onuň hereket prinsipi ýönekeý, gurnamak aňsat, adatça ýeke özi ulanylmaýar, esasan beýleki elektrik enjamlary bilen hyzmatdaşlyk etmek üçin ulanylýar. Esasy hereket aýratynlyklary: Birinjiden, tok belli bir gymmata ýetmeli, prezerwatiw zawoddan çykmazdan öň öndürilip, üýtgedilip bilinmeýär; ikinjiden, tok belli bir gymmata ýetenden soň belli bir wagt geçmeli, bu hem öndüriji tarapyndan öndürilýär we üýtgedilip bilinmeýär. Emma onuň köp görnüşleri bar, şol sanda gijikdirilen hereket, çalt hereket, örän çalt hereket we ş.m.; üçünjiden, göwre hereketden soň zeper ýetýär we gaýtadan ulanylyp bilinmeýär we çalşyrylmaly; prezerwatiwiň ýanandygyny prezerwatiwiň görkezijisine ýa-da erginiň görnüşine görä kesgitlemek mümkin; Köp ulanylýan prezerwatiwler we ätiýaçlandyryş turbalary elektrik enjamlarynyň bu kategoriýasyna degişlidir.

12. Ýük açary
Ýük açarynyň ýönekeý ýaý söndüriji enjamy bar. Ýaý söndüriji serişde, adatça, howa bolup, ol belli bir toklary we artykmaç toklary birikdirip we bölüp bilýär, ýöne gysga zynjyr toklaryny bölüp bilmeýär we gysga zynjyr näsazlyklaryny kesmek üçin ulanylyp bilinmeýär. Şonuň üçin, zynjyr açaryny çalşyrmak üçin diňe ýük açaryny ulanmak asla rugsat berilmeýär; ýük açary ulanyljak bolsa, ony ýokarda agzalan ýokary woltly predohranitel bilen bilelikde ulanmaly (aslynda, taslamanyň çykdajylaryny azaltmak üçin predohranitel we ýük açary köplenç ýönekeý artykmaç ýükden goramak üçin yzygiderli ulanylýar). Ýük açary izolýasiýa pyçagyna meňzeýär we açyk aýrylma aralygy bar we zynjyryň açyk ýa-da ýapyk ýagdaýdadygyny aňsatlyk bilen kesgitläp bolýar.

13. Transformator

Ýönekeý söz bilen aýdylanda, transformator dürli naprýaženiýe derejelerini (hakykatda elektrik energiýasynyň öwrümini) öwürmek üçin üýtgeýän elektromagnit meýdanlaryny ulanýan enjamdyr we öwrülişden öňki we soňky naprýaženiýe ýygylykda üýtgemeýär. Ulanylyşyna görä, ony güýç transformatorlary, düzeltiji transformatorlar, naprýaženiýe regulýatorlary, izolýasiýa transformatorlary we KT, PT we ş.m. ýaly köp görnüşlere bölmek bolýar. Taslama ýerinde köplenç duş gelýän zat güýç transformatorydyr.
Transformator bilen baglanyşykly esasy tehniki parametrleriň käbiri: ①Nominal kuwwatlylyk: transformatoryň nominal iş şertlerinde nominal çykyş kuwwatyna degişlidir (U×I deňdir, KVA-da); ②Nominal woltaž: ýüksüz, nominal kakma, terminal woltažy ③Ýüksüz ýitgi: Ýüksüz şertde transformatoryň ýitgisi (demir ýitgisi hem diýilýär); ④Ýüksüz tok: Ýüksüz şertde, birinji gapdal spiraldan geçýän tok gymmaty; ⑤Gysga zynjyr ýitgisi: birinji gapdaldaky nominal tok we ikinji gysga zynjyr sebäpli ýüze çykýan ýitgi (esasan spiralyň garşylygy sebäpli ýüze çykýar); ⑥Kakma (kran) düşünjesi: Elektrik ulgamynyň işlemeginiň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin, umumy transformatoryň ýokary woltaž tarapynda kranlar bar we bu kranlaryň woltaž gymmatlyklary nominal woltažyň, kran woltažy diýilýäniň göterimi hökmünde görkezilýär. Mysal üçin, ýokary woltly 10KV transformatoryň ±5% kran bar, bu bolsa transformatoryň üç woltly derejede işläp biljekdigini aňladýar: 10.5KV (+5%), 10KV (nominal), 9.5KV (-5%). Umuman aýdanyňda, ýük bilen işleýän kran transformatorynyň kranlarynyň (kran nokatlarynyň) sany has köp, mysal üçin 7 kran (±3×2.5%) we 9 kran (±4×2%). Kran çalşyjynyň sinhron açaryny doly kepillendirip bolmaýandygy sebäpli, ýük bilen işleýän kran transformatorlaryny, adatça, parallel işläp bolmaýar. ⑦ Aktiw ýük: energiýa ulgamynda maşyn energiýasyny ýa-da ýylylyk energiýasyny öndürýän ýük. Emma ýükdäki diňe garşylykly ýük diňe aktiw güýji sarp edýär, mysal üçin elektrik ýyladyş, elektrik peç, yşyklandyryş we beýleki elektrik ýükleri doly aktiw ýüklerdir. Asinhron we sinhron motorlaryň ýüki hem aktiw güýji, hem-de reaktiv güýji sarp edýär. Olaryň arasynda maşyn energiýasyny iş bilen öndürýän bölek aktiw ýükdür. Aktiw ýük generatoryň aktiw güýji bilen üpjün edilmelidir. ⑧Reaktiw güýç ýüki: elektrik ýüküniň işlemeýän bölegi. Reaktiw güýç diňe induktiw ýüklerde sarp edilýär. Mysal üçin: transformatorlar, motorlar, kondisionerler, sowadyjylar we ş.m. Şeýlelik bilen, generator işjeň güýç çykarýarka, reaktiw güýç hem bermeli. Reaktiw güýç elektrik ulgamyna ýetip bilmeýän wagty, ulgamyň naprýaženiýesi peseler. Ulanyjylaryň isleglerini kanagatlandyrmak üçin, naprýaženiýe derejesini saklap bilmek üçin reaktiw güýjüň deňagramlylygyny saklamak üçin podstansiýada reaktiw güýç kompensatory gurnalmaly. ⑨ Awariýa ätiýaçlygy: energiýa ulgamyndaky ätiýaçlyk kuwwatynyň bölekleriniň biri. Energiýa öndürýän enjamlarda elektrik üpjünçiligine täsir edýän wagtlaýyn ýa-da hemişelik näsazlyklar bolup bilýändigi sebäpli, energiýa desgalarynyň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin ulgam belli bir sanda tötänleýin ätiýaçlyk güýç çeşmeleri bilen enjamlaşdyrylmalydyr. ⑩Ulgamy sökmek: Ulgamyň ädimini ýitirmeginiň we heläkçiligiň giňelmeginiň öňüni almak üçin, ol doly bolar. Energiýa ulgamy indi sinhron işlemeýän birnäçe garaşsyz ulgama bölünýär. Käbir ýerli ulgamlar ýükden düşürilenden soň elektrik ýetmezçiliginden, şeýle hem ýygylygyň we naprýaženiýesiniň peselmeginden ejir çekip bilerler, şonuň üçin tutuş ulgamyň durnuklylygynyň zeper ýetmeginiň öňüni almak üçin ýüküň bir bölegini aýyrmak gerek.